Kentsel Dönüşüme 14 Yılda 205 Milyar Lira Destek: Hak Sahiplerine Yeni Olanaklar

Türkiye, 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından hız kazanan kentsel dönüşüm seferberliğinde önemli bir kilometre taşına ulaştı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından paylaşılan güncel verilere göre, son 14 yıllık süreçte hak sahiplerine sağlanan toplam mali destek 205 milyar lirayı geçti. Bu rakam, yalnızca devletin bütçesinden ayrılan kira yardımı, faizsiz kredi ve hibe kalemlerini kapsıyor; özel sektör yatırımları ve müteahhitlerin payı bunun dışında tutuluyor.

Destek Paketinin İçeriği

Kentsel dönüşüm sürecinde hak sahiplerine sunulan destekler birkaç başlık altında toplanıyor. Bunların başında binası riskli yapı ilan edilen ve tahliye sürecine giren vatandaşlara ödenen kira yardımı geliyor. 2026 yılı itibarıyla aylık kira desteği büyükşehirlerde 12.000 TL’ye kadar yükseltildi; ödemelerin süresi ise yapım sürecine bağlı olarak 18 aya kadar uzatılabiliyor.

İkinci önemli kalem, faizsiz veya çok düşük faizli dönüşüm kredileri. Hak sahipleri konut başına 3 milyon TL’ye varan tutarlarda kullanabildikleri bu kredileri 10 yıla varan vade seçenekleriyle geri ödeyebiliyor. Yıkım, taşınma ve yapım masraflarını karşılayan bu paket, dönüşümün önündeki en büyük finansal engellerden birini ortadan kaldırıyor.

Yarısı Bizden Kampanyası Hızla Yayılıyor

2024 yılında başlatılan ve 2026 itibarıyla genişletilerek devam ettirilen Yarısı Bizden kampanyası, bu desteklerin en çok ses getireni oldu. Bu modelde devlet, yeni inşa edilecek dairenin yapım maliyetinin yarısını üstleniyor; geri kalan kısmı hak sahibi karşılıyor. Anahtar teslim, kira ödeme süresi ve faizsiz kredi imkânları paket içinde yer alıyor. Bakanlık verilerine göre bugüne kadar 11 ilde başlatılan uygulama, kısa süre içinde tüm Marmara, İç Anadolu ve Ege’deki riskli yapı stoğunu kapsayacak şekilde genişletilecek.

14 Yılda Dönüşen Yapı Sayısı 4 Milyonu Aştı

2012 yılında çıkan 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’dan bu yana ülke genelinde 4 milyondan fazla bağımsız bölüm dönüşüm sürecine alındı. Bunların yaklaşık 2,3 milyonu yıkılarak yeniden inşa edildi, 600 binin üzerindeki yapı için ise süreç hâlâ devam ediyor. Bakanlık tarafından açıklanan hedeflere göre 2030 yılına kadar Türkiye’deki riskli yapı stoğunun büyük bölümü dönüştürülmüş olacak.

Vatandaşın Bilmesi Gerekenler

Hak sahiplerinin destek paketlerinden faydalanabilmesi için bazı temel adımları izlemesi gerekiyor:

• Binanın riskli yapı tespit raporunu Bakanlık tarafından lisanslandırılmış kuruluşlardan almak,
• Kat malikleri kurulu kararı ile dönüşüm sürecinin başlatılmasını talep etmek,
• e-Devlet üzerinden veya İl Müdürlüğü’ne başvurarak kira yardımı ve faizsiz kredi başvurusu yapmak,
• Yarısı Bizden kapsamına giren illerde proje kapsamına dahil olmak için ilgili belediye ile temasa geçmek.

Uzmanlardan Değerlendirme

Sektör temsilcileri, 205 milyar liralık destek rakamının dönüşümün önemli bir kamu yatırımına dönüştüğünü, ancak hızın bölgeye göre büyük farklılıklar gösterdiğini vurguluyor. Özellikle deprem riski yüksek illerde yıkım ve yeniden inşa süreçlerinin hızlanması için belediyelerin koordinasyonunun güçlendirilmesi gerektiği belirtiliyor. Hak sahiplerinin sürece güveninin sürdürülmesi için ise şeffaf bilgilendirme, gerçekçi teslim takvimleri ve düzenli denetim öne çıkarılıyor.

Sonuç

Kentsel dönüşüm artık sadece bir afet riski yönetimi değil, aynı zamanda Türkiye’nin yapı stoğunu modernleştiren, enerji verimliliğini artıran ve şehir estetiğini yeniden tasarlayan bir kamu politikasına dönüştü. Bakanlık verilerinin işaret ettiği 205 milyar liralık destek; vatandaşın yapısal güvenliğine yapılan stratejik bir yatırım olmanın yanı sıra, sektör için de uzun vadeli bir yol haritası sunuyor.