Adana'da Kentsel Dönüşümün Karmaşık Denklem: Yıllardır Çözülemeyen Sorunlar

Adana, Türkiye'nin önemli metropollerinden biri olmasına rağmen, kentsel dönüşüm süreçlerinde yıllardır süregelen bir çıkmazla boğuşuyor. Özellikle riskli yapı stokunun fazlalığı ve modern şehir planlamasının gereklilikleri karşısında, çeşitli bölgelerde başlatılan veya planlanan projeler, bürokratik engellerden finansman sorunlarına, hak sahipleriyle uzlaşmazlıklardan mevzuat boşluklarına kadar birçok faktör nedeniyle ilerleyemiyor. Bu durum, hem şehir estetiği hem de deprem güvenliği açısından ciddi kaygıları beraberinde getiriyor.

Riskli Yapı Stoku ve Aciliyet

Adana'nın kentleşme sürecinde plansız yapılaşmanın ve eski binaların yaygınlığı, kentsel dönüşümü kaçınılmaz bir zorunluluk haline getiriyor. Şehrin özellikle merkez ilçelerinde, 1999 Marmara Depremi öncesi inşa edilmiş ve güncel deprem yönetmeliklerine uygun olmayan çok sayıda yapı bulunuyor. Bu yapılar, olası bir deprem anında büyük risk taşıdığı gibi, kentsel yaşam kalitesini de olumsuz etkiliyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı verilerine göre, ülke genelinde riskli yapı tespiti yapılan binaların önemli bir kısmı Adana'da yer alıyor. Ancak tespit edilen bu yapıların dönüşüm süreçleri, beklenen hızda ilerleyemiyor.

Uzmanlar, Adana'nın jeolojik yapısı ve deprem kuşakları üzerindeki konumu göz önüne alındığında, kentsel dönüşümün sadece estetik bir yenilenme değil, aynı zamanda hayati bir güvenlik meselesi olduğunu vurguluyor. Belediye yetkilileri, riskli yapıların tespitine yönelik çalışmaların aralıksız sürdürüldüğünü ve vatandaşların bu konuda bilinçlendirilmesi için kampanyalar düzenlendiğini belirtiyor. Ancak vatandaşların kira yardımı, taşınma masrafları ve yeni evlerinin maliyetleri gibi konulardaki endişeleri, sürecin yavaşlamasına neden olabiliyor.

Hak Sahipleriyle Uzlaşma Sorunu

Kentsel dönüşüm projelerinin en büyük engellerinden biri, hak sahipleriyle uzlaşma zemininin oluşturulamaması olarak öne çıkıyor. Adana'daki birçok dönüşüm alanında, mülk sahiplerinin beklentileri ile müteahhit veya belediye tarafından sunulan teklifler arasında ciddi farklılıklar gözlemleniyor. Özellikle arsa payı, metrekare büyüklüğü ve daire sayısı gibi konularda yaşanan anlaşmazlıklar, projelerin başlamadan durmasına veya mahkeme süreçlerine taşınmasına yol açıyor.

Belediye yetkilileri, uzlaşma sürecinde şeffaflığın ve karşılıklı güvenin önemine dikkat çekiyor. Hak sahiplerinin mağduriyetini önlemek amacıyla çeşitli modellerin araştırıldığını ve alternatif çözümler sunulmaya çalışıldığını ifade eden yetkililer, tüm tarafların ortak paydada buluşmasının önemini vurguluyor. Ancak bazı hak sahipleri, mevcut binalarının değerinin altında teklifler aldıklarını veya yeni projelerde daha küçük metrekarelere razı olmak zorunda kaldıklarını belirterek, bu durumun mağduriyet yarattığını dile getiriyor.

Finansman ve Bürokratik Engeller

Kentsel dönüşüm projelerinin hayata geçirilmesinde finansman, kritik bir rol oynuyor. Adana'da büyük ölçekli dönüşüm projeleri için gerekli olan milyarlarca liralık kaynağın sağlanması, hem merkezi hükümet hem de yerel yönetimler için önemli bir yük oluşturuyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından sağlanan kredi ve hibe destekleri bulunmasına rağmen, projelerin tüm maliyetini karşılamakta yetersiz kalabiliyor.

Ayrıca, projelerin onay süreçleri ve izinlerin alınması noktasında karşılaşılan bürokratik engeller de süreci uzatan faktörler arasında yer alıyor. İmar planı değişiklikleri, ruhsatlandırma, tapu işlemleri gibi aşamaların uzun sürmesi, müteahhit firmaları ve yatırımcıları caydırabiliyor. Yerel yönetimler, bürokratik süreçleri hızlandırmak ve yatırımcılar için daha cazip koşullar yaratmak amacıyla çalışmalar yaptıklarını belirtiyor.

Planlama ve Koordinasyon Eksikliği İddiaları

Bazı uzmanlar ve sivil toplum kuruluşları, Adana'daki kentsel dönüşüm süreçlerinde bütüncül bir planlama ve koordinasyon eksikliği olduğunu iddia ediyor. Farklı bölgelerde yürütülen projelerin birbiriyle entegre olmaması veya uzun vadeli şehir vizyonuyla tam olarak örtüşmemesi, eleştirilere yol açıyor. Şehir plancıları, kentsel dönüşümün sadece binaları yenilemekten ibaret olmadığını, aynı zamanda altyapı, yeşil alanlar, sosyal donatılar ve ulaşım gibi unsurları da kapsayan kapsamlı bir yaklaşım gerektirdiğini belirtiyor.

Adana Büyükşehir Belediyesi ve ilçe belediyeleri, kentsel dönüşüm stratejilerini ortak bir zeminde buluşturmak amacıyla çalıştıklarını ifade ediyor. Kent Konseyi ve ilgili sivil toplum kuruluşlarıyla düzenli toplantılar yapılarak, farklı paydaşların görüş ve önerilerinin alındığı belirtiliyor. Ancak, uygulamada bu işbirliğinin ne kadar etkili olduğu, projelerin ilerleme hızıyla sorgulanır hale geliyor.

Geleceğe Yönelik Beklentiler ve Çözüm Önerileri

Adana'nın kentsel dönüşüm çıkmazından kurtulabilmesi için çok yönlü bir yaklaşım benimsenmesi gerektiği genel kabul görüyor. Uzmanlar, mevzuatın sadeleştirilmesi, finansman modellerinin çeşitlendirilmesi, hak sahipleriyle daha etkin iletişim ve uzlaşma mekanizmalarının kurulması gibi adımların atılması gerektiğini vurguluyor. Ayrıca, yerel yönetimlerin, merkezi hükümetin ve özel sektörün daha güçlü bir işbirliği içinde olması, projelerin hız kazanması açısından büyük önem taşıyor.

Vatandaşların süreçlere aktif katılımının sağlanması, bilgilendirme toplantılarının artırılması ve şeffaf bir iletişim kanalının oluşturulması da hak sahiplerinin endişelerini giderme noktasında kritik rol oynayabilir. Adana'nın depreme dayanıklı, modern ve yaşanabilir bir şehir olma hedefi, kentsel dönüşüm projelerinin kararlılıkla ve tüm paydaşların katılımıyla ilerlemesine bağlı görünüyor. Önümüzdeki dönemde atılacak adımlar, şehrin geleceğini şekillendirme potansiyeli taşıyor. Diğer bölgelerdeki süreçler için tüm rehberler sayfamıza göz atabilirsiniz. Kentsel dönüşüm sürecinizi başlatmak için kentsel dönüşüm başvuru formu'nu doldurabilirsiniz.