Bahçelievler Olayı: Kentsel Dönüşümün Güvenlik Boyutu ve Yıkım Süreçlerindeki Kritik İhtiyaçlar

Geçtiğimiz günlerde İstanbul kentsel dönüşüm projelerinin hız kesmeden devam ettiği Bahçelievler ilçesinde yaşanan talihsiz bir olay, yapım ve yıkım süreçlerindeki güvenlik standartlarının bir kez daha ne kadar hayati olduğunu gözler önüne serdi. Edinilen bilgilere göre, riskli yapı statüsünde bulunan 6 katlı bir binanın kontrollü yıkımı esnasında beklenmedik bir çöküş meydana geldi. Bu olay, neyse ki can kaybına yol açmazken, çevrede büyük bir panik ve maddi hasar tehlikesi oluşturdu. Kentseldonusun.com olarak, bu tür vakaların, şehirlerimizin dönüşüm sürecinde karşılaştığı zorlukları ve alınması gereken önlemleri bir kez daha sorgulattığını, güvenlik protokollerinin titizlikle uygulanmasının ve denetim mekanizmalarının etkinliğinin artırılmasının kaçınılmaz bir gereklilik olduğunu vurgulamak istiyoruz.

Yıkım Sahalarındaki Güvenlik Riski ve Denetim İhtiyacı

Bina yıkımları, basit bir işlem gibi görünse de, aslında son derece karmaşık mühendislik hesapları ve risk yönetimi gerektiren süreçlerdir. Özellikle şehir merkezlerinde, bitişik nizamda veya yoğun yerleşim alanlarında yapılan yıkımlar, çevredeki binalar, altyapı ve en önemlisi insan hayatı için ciddi riskler taşımaktadır. Bahçelievler'deki çöküş, bu risklerin somut bir örneği olarak kayıtlara geçti. Kontrollü yıkım esnasında yaşanan bu durum, yıkım planlamasından uygulamanın her aşamasına kadar titiz bir denetim mekanizmasının önemini bir kez daha ortaya koymuştur. Yıkım ekiplerinin yeterliliği, kullanılan ekipmanın güvenliği ve yıkım sahasının çevresel önlemleri, herhangi bir aksaklığa mahal vermemek adına sürekli olarak gözden geçirilmelidir. Uzman mühendisler ve teknik personel tarafından yapılan detaylı zemin etütleri, bina statiği analizleri ve çevresel risk değerlendirmeleri, bu tür olayların önüne geçmek için atılması gereken ilk adımlardır. Ayrıca, yıkım süresince bölgedeki yaya ve araç trafiğinin yönlendirilmesi, toz ve gürültü kirliliğinin minimize edilmesi gibi hususlar da halk sağlığı ve yaşam kalitesi açısından büyük önem taşımaktadır.

Eski Yapı Stoku ve Kentsel Dönüşüm'ün Kaçınılmazlığı

Türkiye'nin büyük şehirlerindeki yapı stokunun önemli bir kısmı, deprem riski ve zamanla oluşan yapısal yıpranmalar nedeniyle riskli kategoride yer almaktadır. Bu durum, kentsel dönüşüm projelerini sadece bir tercih olmaktan çıkarıp, bir zorunluluk haline getirmektedir. Bahçelievler'de çöken bina gibi vakalar, eski yapıların barındırdığı potansiyel tehlikeleri gözler önüne sererken, aynı zamanda bu dönüşüm sürecinin hızlandırılmasının ne kadar kritik olduğunu da hatırlatmaktadır. Ancak, dönüşümün hızlandırılması kadar, bu sürecin güvenli ve planlı bir şekilde yürütülmesi de büyük önem taşır. Riskli yapıların tespiti, tahliye süreçleri, yıkım aşamaları ve yeniden inşa süreçleri, uluslararası standartlara uygun, bilimin ve tekniğin ışığında ilerlemelidir. Eski yapıların depreme dayanıklı olmaması, güncel imar yönetmeliklerine uygun olmaması ve modern yaşam standartlarını karşılamaması gibi faktörler, kentsel dönüşümün sosyal, ekonomik ve çevresel faydalarını da beraberinde getirmektedir. Ancak bu faydalara ulaşırken, can ve mal güvenliğinden asla taviz verilmemelidir. Özellikle mühendislik hizmetlerinin yetersiz olduğu veya denetimden uzak projelerde yaşanan aksaklıklar, dönüşümün ana amacına gölge düşürmektedir.

Mevzuat ve Sorumluluklar: Kim Ne Yapmalı?

Kentsel dönüşüm süreçleri, yasal mevzuatlarla sıkı bir şekilde düzenlenmiştir. 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun ve ilgili yönetmelikler, sürecin her aşamasını detaylı bir şekilde tanımlar. Bu kapsamda, riskli yapıların tespiti Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş kurumlarca yapılırken, yıkım ve yeniden inşa süreçleri ilgili belediyelerin kontrolündedir. Ancak, bu mevzuatın sahada etkin bir şekilde uygulanması, tüm paydaşların sorumluluklarını eksiksiz yerine getirmesiyle mümkündür. Müteahhit firmalar, yıkım ve inşaat süreçlerinde en güncel güvenlik standartlarına uymak, gerekli tüm izinleri almak ve deneyimli personel çalıştırmak zorundadır. Proje müellifi mimarlar ve mühendisler, hazırladıkları projelerin uygulanabilirliğini ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür. Yerel yönetimler (belediyeler) ise, yıkım ve inşaat süreçlerini düzenli olarak denetlemek, olası ihlallere karşı caydırıcı önlemler almak ve halkın bilgilendirilmesini sağlamakla görevlidir. Bahçelievler'deki gibi olaylar, bu sorumluluk zincirindeki herhangi bir zayıflığın ciddi sonuçlar doğurabileceğini göstermektedir. Bu nedenle, tüm paydaşların işbirliği içinde ve titizlikle hareket etmesi, kentsel dönüşümün başarısı için vazgeçilmezdir.

Toplumsal Güven ve Dönüşüm Sürecine Etkileri

Bu tür güvenlik ihlalleri veya kazalar, halkın kentsel dönüşüm projelerine olan güvenini sarsma potansiyeli taşır. Vatandaşlar, can ve mal güvenliklerinden endişe duyarak, eski binalarını yenileme fikrine sıcak bakmayabilirler. Bu da, dönüşümün yavaşlamasına veya tamamen duraksamasına neden olabilir. Kentsel dönüşümün sadece binaların fiziksel yenilenmesi değil, aynı zamanda kentlerin sosyal dokusunun güçlendirilmesi ve yaşam kalitesinin artırılması anlamına geldiği unutulmamalıdır. Toplumun projeye olan inancını taze tutmak için şeffaflık, hesap verebilirlik ve katılımcılık ilkeleri esas alınmalıdır. Proje süreçleri hakkında vatandaşlara düzenli ve doğru bilgi aktarımı yapılmalı, onların endişeleri giderilmeli ve beklentileri dikkate alınmalıdır. Bahçelievler örneği, projenin en temel aşamalarından biri olan yıkım safhasında dahi gösterilen özensizliğin, tüm süreci olumsuz etkileyebileceğini gözler önüne sermektedir. Güvenlik önlemlerinin eksiksiz uygulanması, iş sağlığı ve güvenliği standartlarına uyulması, müteahhit seçimi ve denetiminde titiz davranılması, toplumsal güvenin yeniden tesisi için atılacak en önemli adımlardır. Başarılı ve güvenli kentsel dönüşüm projeleri, toplumda kabul görerek domino etkisi yaratır ve diğer riskli alanların da dönüşüme katılımını teşvik eder.

Önleyici Tedbirler ve Geleceğe Yönelik Adımlar

Bahçelievler'de yaşanan olaydan çıkarılması gereken en önemli ders, önleyici tedbirlerin her zaman sonradan müdahaleden daha etkili olduğudur. Gelecekte benzer olayların yaşanmaması için bir dizi adım atılması elzemdir. Öncelikle, yıkım ruhsatı verilmeden önce, yıkımı yapacak firmanın yetkinliği, ekipman parkı ve sigorta kapsamı detaylı bir şekilde incelenmelidir. Yıkım planları, bağımsız mühendislik firmaları tarafından gözden geçirilmeli ve onaylanmalıdır. Yıkım sahasında sürekli olarak bir iş güvenliği uzmanının ve bir mühendisin bulunması zorunlu hale getirilmelidir. Ayrıca, kentsel dönüşüm projelerinde çalışan tüm personele yönelik iş sağlığı ve güvenliği eğitimleri düzenli olarak tekrarlanmalı ve bu eğitimlerin etkinliği denetlenmelidir. Teknolojinin imkanlarından faydalanarak, yıkım öncesi ve sırası drone görüntüleme, yapısal analiz yazılımları ve uzaktan sensörler gibi araçlarla risk faktörleri anlık olarak izlenmelidir. Vatandaşların da, çevrelerindeki yıkım veya inşaat faaliyetlerinde şüpheli bir durum fark ettiklerinde ilgili belediye birimlerine veya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na bildirimde bulunmaları teşvik edilmelidir. Bu, proaktif bir yaklaşımın ve tüm paydaşların ortak sorumluluk bilincinin gelişmesine katkı sağlayacaktır.

Kentsel dönüşüm, şehirlerimizin geleceğini şekillendiren, yaşam kalitesini artıran ve deprem gibi doğal afetlere karşı dirençli yapılar inşa etmemizi sağlayan hayati bir süreçtir. Ancak bu süreç, her aşamasında azami dikkat, şeffaflık ve güvenlik hassasiyetiyle yürütülmelidir. Bahçelievler'de yaşanan olay, bizlere bu hassasiyetin ne kadar vazgeçilmez olduğunu bir kez daha hatırlatmıştır. Kentsel dönüşümde tek öncelik, güvenli ve sağlıklı yaşam alanları inşa etmektir. Kentsel dönüşüm sürecinizi başlatmak için kentsel dönüşüm başvuru formu'nu doldurabilirsiniz.