Beykoz'da Site Ölçekli İlk Kentsel Dönüşüm: Özakademi Sitesi'nde Yıkım Başladı

İstanbul'un Anadolu Yakası'ndaki Beykoz ilçesinde, hak sahiplerinin kendi uzlaşmasıyla yürütülen ilk site ölçekli kentsel dönüşüm uygulamasında yıkım çalışmaları başladı. Çiğdem Mahallesi'nde yer alan ve 6 blok ile 115 bağımsız bölümden oluşan Özakademi Sitesi'ndeki mevcut yapıların yerine daha güvenli ve modern binaların inşa edilmesi hedefleniyor. Beykoz Belediyesi, riskli yapı tespitinden yıkım ruhsatına kadar kendi sorumluluğundaki işlemleri yaklaşık dört ayda tamamladığını açıkladı.

Yıkım öncesinde düzenlenen programa Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İstanbul İl Müdürü Dr. Maliki Ejder Batur, Beykoz Belediye Başkan Vekili Özlem Vural Gürzel, AK Parti Beykoz İlçe Başkanı Özkan Ayduğan, belediye başkan yardımcıları, meclis üyeleri, muhtarlar, yüklenici firma yetkilileri ve site sakinleri katıldı. Konuşmaların ardından sitedeki yapıların yıkımına başlandı.

Beykoz'da Dönüşümün Üçüncü Halkası

Beykoz'da kentsel dönüşüm süreci bugüne kadar ağırlıklı olarak kamu eliyle yürütüldü. İlçedeki ilk uygulama, Toplu Konut İdaresi (TOKİ) tarafından hayata geçirilen Tokatköy Kentsel Dönüşüm Projesi oldu. Çubuklu B Bölgesi'nde ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na bağlı Kentsel Dönüşüm Başkanlığı'nın yürüttüğü çalışmalar devam ediyor.

Özakademi Sitesi bu iki örnekten farklı bir modeli temsil ediyor. Burada süreç, kamu kurumlarının proje alanı ilan etmesiyle değil, site sakinlerinin kendi iradeleriyle bir araya gelerek uzlaşmasıyla başladı. Belediye açıklamasına göre bu yönüyle proje, ilçede vatandaş inisiyatifiyle site ölçeğinde gerçekleştirilen ilk dönüşüm örneği olarak kayda geçti. Yetkililer, uygulamanın İstanbul kentsel dönüşüm sürecinde benzer yapı stokuna sahip siteler için emsal oluşturmasını beklediklerini ifade etti.

Belediye İşlemleri Dört Ayda Tamamlandı

Beykoz Belediye Başkan Vekili Özlem Vural Gürzel, dönüşüm süreçlerinin özellikle uzlaşma ve bürokratik işlemler bakımından hassasiyet gerektirdiğini belirterek belediyenin süreci yakından takip ettiğini söyledi. Gürzel, yaklaşık dört ay içinde yapı incelemelerinin tamamlandığını, riskli yapı kararlarının alındığını, tahliye süreçlerinin gerçekleştirildiğini ve yıkım ruhsatlarının verildiğini aktardı.

Gürzel, belediye olarak bürokratik engelleri ortadan kaldırmaya çalıştıklarını ifade ederek sitedeki dönüşümün ilçe açısından taşıdığı öneme dikkat çekti. Başkan Vekili, eski ve riskli yapıların yerini daha güvenli, daha sağlam ve daha yaşanabilir yapıların alacağını vurguladı.

19 Bin 500 Metrekarede Ruhsat Harcı Muafiyeti

Belediyenin açıkladığı bir diğer önemli başlık, hak sahiplerinin mali yükünü azaltmaya yönelik harç düzenlemesi oldu. Gürzel'in aktardığına göre, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamındaki muafiyetlere ek olarak belediye meclisinin aldığı kararla, riskli yapı alanının bir buçuk katına kadar olan yeni yapı alanı yapı ruhsat harçlarından muaf tutuluyor.

Özakademi Sitesi özelinde bu uygulama, yaklaşık 19 bin 500 metrekarelik yapı alanında ruhsat harcı alınmaması anlamına geliyor. Dönüşüm projelerinde harç ve vergi kalemlerinin toplam maliyet içinde kayda değer bir pay tuttuğu dikkate alındığında, bu tür yerel düzenlemelerin hak sahipleri ile yükleniciler arasındaki müzakere sürecini kolaylaştırması bekleniyor.

İl Müdürü Batur: Yerel Yönetimlerin Katkısı Belirleyici

Programda konuşan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İstanbul İl Müdürü Dr. Maliki Ejder Batur, İstanbul'un deprem riskine dikkat çekerek dönüşümün hızlandırılması gerektiğini söyledi. Batur, deprem bölgesinde yaşandığı bilinciyle mevcut yapı stokunun bir an önce iyileştirilmesi gerektiğini ifade etti.

Batur, sürecin yalnızca mevzuat düzenlemeleriyle ilerleyemeyeceğini de vurguladı. İl Müdürü, belediyelerin sürece aktif olarak dahil olmaması ve vatandaşlar arasında uzlaşma sağlanamaması halinde yasal düzenlemelerin tek başına sonuç vermeyeceğini dile getirdi. Batur ayrıca konuşmasında Kavacık Kavşağı düzenlemesi, Beykoz Metro Projesi ile Göksu ve Riva derelerine yönelik çalışmalara değinerek Başkan Vekili Gürzel'e teşekkür etti.

Site Sakinleri: Hüzün ve Sevinç Bir Arada

Özakademi Sitesi Kooperatif Başkanı Erdal Uzuner ise yıllarca yaşadıkları binaların yıkılmasının sakinler açısından karışık duygular yarattığını anlattı. Uzuner, eski binalarda uzun yıllar boyunca pek çok anı biriktirdiklerini, ancak daha güvenli ve modern konutlara kavuşacak olmanın memnuniyetini de yaşadıklarını belirterek süreçte emeği geçenlere teşekkür etti.

Site ölçekli projelerde en kritik aşamalardan birinin, farklı beklentilere sahip çok sayıda maliki ortak bir karar etrafında buluşturmak olduğu biliniyor. 115 bağımsız bölümün yer aldığı bir sitede uzlaşmanın sağlanması, bu nedenle ilçe yönetimi tarafından sürecin en önemli kazanımlarından biri olarak değerlendiriliyor.

Hak Sahipleri İçin Süreç Nasıl İşliyor?

Riskli yapı kapsamındaki dönüşümlerde süreç genellikle lisanslı kuruluşlarca yapılan risk tespitiyle başlıyor. Riskli yapı kararının kesinleşmesinin ardından malikler, arsa payları oranında salt çoğunlukla karar alarak yüklenici seçimi ve proje üzerinde anlaşabiliyor. Tahliye ve yıkımın ardından yapı ruhsatı alınarak inşaat aşamasına geçiliyor. Bu süreçte kira yardımı, kredi faiz desteği ve çeşitli harç ile vergi muafiyetleri gibi kamu destekleri de devreye giriyor.

Beykoz'daki uygulamada belediyenin kendi sorumluluğundaki adımları kısa sürede tamamlaması ve ek harç muafiyeti tanıması, site ölçeğinde dönüşüm planlayan diğer malikler için de yol gösterici bir örnek niteliği taşıyor. Belediye yetkilileri, Özakademi Sitesi'ndeki uygulamanın ilçedeki benzer yapılar için örnek teşkil etmesini hedeflediklerini açıkladı.

Özakademi Sitesi'nde yıkımın tamamlanmasının ardından yeni yapıların inşaat sürecine geçilmesi planlanıyor. Kentsel dönüşüm sürecinizi başlatmak için kentsel dönüşüm başvuru formu'nu doldurabilirsiniz.