Depremde Yıkılacak Binalar: Bunları Bilmek Evinizi ve Hayatınızı Kurtarabilir

Depremde Yıkılacak Binalar: Önce Riskinizi Bilin

Türkiye'nin yüzde 70'i birinci ve ikinci derece deprem kuşağında yer almaktadır. Uzmanlar, bir sonraki büyük İstanbul depreminin 7,5 büyüklüğüne ulaşabileceğini ve 100.000'den fazla binanın ağır hasar görebileceğini tahmin etmektedir. Peki, sizin binanız depremde yıkılacak binalar arasında mı? Bu sorunun cevabı hayatınızı kurtarabilir.

Depremde Yıkılacak Binaların Belirtileri

Yapısal anlamda riskli bir binanın bazı belirgin işaretleri vardır. Bu işaretler gözlemlendiğinde vakit kaybetmeden uzman görüşü alınmalıdır:

• Kolon ve kirişlerde çatlaklar: Özellikle X veya V biçiminde çatlaklar, binanın taşıyıcı sisteminin zarar gördüğünü gösterir.
• 1980 öncesi inşaat: 1975 öncesi yapılar modern deprem yönetmeliklerine göre inşa edilmemiştir. 1980–2000 arası yapılar ise günümüz standartlarının çok altındadır.
• Zemin katta boşluk (yumuşak kat): Alt katı ticari amaçla boşaltılmış binalar, depremde ilk çöken yapılar arasındadır.
• Bodrum su baskını ve nem: Sürekli su baskını yaşayan bodrumlarda zemin sıvılaşması riski artar.
• Yıllarca bakımsız kalan bina: Çimento dökülmesi, pas izleri ve demir donatının açıkta kalması kritik risk işaretleridir.
• Düzensiz kat planı: Birbirinden farklı büyüklükte katlar veya kademeli çıkmalar deprem yükünü dengesiz dağıtır.

Riskli Yapı Tespiti: Resmi Yol Nedir?

Türkiye'de riskli yapı tespiti, 6306 Sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında yürütülmektedir. Herhangi bir kat maliki, binanın riskli olup olmadığını resmi olarak tespit ettirtebilir.

1. Lisanslı kuruluşa başvurun: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın yetkilendirdiği lisanslı kuruluş listesine bakanlık e-devlet kapısı üzerinden ulaşabilirsiniz.
2. Tadilatsız durum belgesi: Başvuruda tapu fotokopisi, DASK poliçesi ve kimlik belgesi yeterlidir.
3. Teknik inceleme: Kuruluş, binaya gelip kolon-kiriş beton numunesi alır, zemin etüdü yapar ve hesap raporu hazırlar.
4. Resmi tescil: Bina riskli çıkarsa sonuç Tapu Müdürlüğü'ne ve Bakanlığa bildirilir, tapuya şerh düşülür.
5. İtiraz hakkı: 15 gün içinde Bakanlığa itiraz edebilirsiniz; itiraz Teknik Heyetçe değerlendirilir.

Riskli yapı tespiti ücreti, bağımsız bölüm sayısına ve binanın büyüklüğüne göre değişmekle birlikte ortalama 5.000–15.000 TL arasındadır (2026 güncel).

Hangi Binalar Öncelikli Yıkılır?

Riskli yapı kararı kesinleşen binalara 60 gün boşaltma süresi tanınır. Bu süre içinde malikler binayı yıkıp yeniden inşa etmezse, Bakanlık binayı idari yıkıma alabilir. Öncelikli yıkım listesine giren binalar şunlardır:

• Birinci derece deprem bölgesinde, 1975 öncesi yapılmış 5 katlı ve üzeri apartmanlar
• Riskli alan kararnamesiyle ilan edilmiş mahallelerdeki tüm yapılar
• Rezerv yapı alanlarında kalan bireysel yapılar
• Okul, hastane ve kamu binalarına yakın, etki alanında kalan yapılar

Riskli Binada Oturuyorsanız Ne Yapmalısınız?

Binanızın deprem riski taşıdığını düşünüyorsanız, aşağıdaki adımları izleyin:

• Riskli yapı tespiti yaptırın: Bu hakkı tek başınıza kullanabilirsiniz; diğer kat maliklerinin onayına gerek yoktur.
• Deprem sigortası (DASK) yaptırın: Zorunlu olmakla birlikte pek çok yapıda hâlâ eksik.
• Kat malikleriyle toplantı yapın: 2026 itibarıyla yenileme kararı için artık basit çoğunluk yeterliliğe sahip; çoğunluğu sağladıktan sonra azınlıkta kalanları hukuki yoldan çıkarabilirsiniz.
• "Yarısı Bizden" desteğinden yararlanın: Riskli yapı kararı kesinleşen binalarda 875.000 TL hibe + 875.000 TL kredi desteği alabilirsiniz.
• Kira yardımı talep edin: Boşaltma süresince İstanbul'da aylık 10.500 TL kira yardımı sağlanmaktadır.

Kentsel Dönüşüm ile Güvenli Binaya Geçiş

Depremde yıkılma riski taşıyan binaların dönüşümü için devlet kapsamlı bir destek paketi sunmaktadır. Kentsel dönüşüm sürecinde deneyimli bir ekipten destek almak, hem hukuki hem de teknik açıdan süreci hızlandırır. Riskli yapı tespitinden yıkım iznine, müteahhit seçiminden sözleşme müzakeresine kadar her aşamada doğru adımları atmak önemlidir.

Binanızın deprem güvenliğini öğrenmek ve kentsel dönüşüm sürecinizi başlatmak için hemen ücretsiz danışmanlık formumuzu doldurun.