Elazığ'da Kentsel Dönüşüm Konutlarında İnşaat Hız Kazandı

Elazığ'da yürütülen kentsel dönüşüm projeleri kapsamındaki konut inşaatlarının hızla ilerlediği bildiriliyor. Basına yansıyan bilgilere göre kentin çeşitli mahallelerinde yükselen bloklarda kaba inşaat aşaması tamamlanan yapılarda ince işlere geçildi; bazı etaplarda çevre düzenlemesi çalışmaları da sürüyor.

Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan ve deprem riski yüksek iller arasında bulunan Elazığ, 24 Ocak 2020'de merkez üssü Sivrice olan 6,8 büyüklüğündeki depremin ardından yapı stokunun yenilenmesi konusunda yoğun bir gündem izliyor. Kentte hem afet konutu uygulamaları hem de riskli yapıların dönüşümüne yönelik projeler yürütülüyor.

Deprem Sonrası Yapı Stokunun Yenilenmesi

Deprem sonrası dönemde Elazığ'da hasar tespit çalışmaları tamamlanan yapıların önemli bir bölümü yıkılarak yerlerine güncel deprem yönetmeliğine uygun konutlar inşa edildi. Bu süreçte kamu eliyle yürütülen toplu konut uygulamalarının yanı sıra, malikler tarafından başlatılan bina bazlı dönüşüm projeleri de gündeme geldi.

2018 yılında yürürlüğe giren Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği, yeni yapıların tasarım ve denetim esaslarını belirliyor. Yönetmelik; zemin etüdü, taşıyıcı sistem tasarımı ve malzeme kalitesi konularında önceki düzenlemelere göre daha ayrıntılı kriterler içeriyor.

Yeni konutların teslimiyle birlikte, mahalle ölçeğinde altyapı ve sosyal donatı yatırımlarının da tamamlanması bekleniyor. Uzmanlar, dönüşümün yalnızca bina yenileme değil, aynı zamanda bir mahalle planlaması meselesi olduğunu vurguluyor.

Kentsel Dönüşümün Yasal Çerçevesi

Türkiye'de dönüşüm uygulamalarının temel dayanağı, 2012 yılında yürürlüğe giren 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun. Kanun, afet riski taşıyan yapıların tespit edilmesi, yıktırılması ve yerlerine güvenli yapıların inşa edilmesine ilişkin usulleri düzenliyor.

2023 yılında 7471 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikler, sürecin işleyişinde önemli başlıklar getirdi. Kentsel Dönüşüm Başkanlığı kurulurken, riskli yapılarda ortak karar alınmasına ilişkin nisap salt çoğunluk esasına dönüştürüldü. Bu değişikliğin, uzlaşma sağlanamayan binalarda süreçlerin hızlanmasına katkı sunması hedefleniyor.

Deprem bölgesindeki uygulamalarda ayrıca 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısiyle Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun hükümleri de gündeme gelebiliyor. Hangi mevzuatın uygulanacağı, yapının hasar durumuna ve projenin niteliğine göre değişiklik gösteriyor.

Hak Sahiplerini İlgilendiren Temel Başlıklar

Konut teslim süreci yaklaşan hak sahiplerinin öncelikle netleştirmesi gereken konuların başında borçlandırma tutarları geliyor. Kamu eliyle yürütülen projelerde konut bedeli genellikle uzun vadeli taksitlerle ödeniyor; taksit sayısı ve tutarı proje bazında farklılık gösterebiliyor.

Bir diğer başlık, bağımsız bölümün konumu ve büyüklüğüne ilişkin kura ya da paylaşım usulü. Uygulamada blok, kat ve cephe dağılımı çoğunlukla noter huzurunda çekilen kura ile belirleniyor. Kura tarihinin ve usulünün hak sahiplerine önceden duyurulması gerekiyor.

Tapu devri, iskân (yapı kullanma izin belgesi) ve abonelik işlemleri de teslim sürecinin ayrılmaz parçaları. Bu belgeler tamamlanmadan yapılan taşınmalar, ileride idari ve hukuki sorunlara yol açabiliyor.

Hak sahipliği başvurularında istenen belgeler genellikle tapu kaydı, kimlik belgesi, hasar tespit raporu ve ikametgâh bilgilerinden oluşuyor. Belgelerin eksiksiz sunulması, başvuruların değerlendirme süresini doğrudan etkiliyor. Miras yoluyla intikal etmiş taşınmazlarda ise veraset ilamının tamamlanmış olması gerekiyor; aksi hâlde işlemler intikal tamamlanana kadar bekletilebiliyor.

Kiracılar ve sınırlı ayni hak sahipleri açısından da ayrı düzenlemeler bulunuyor. Yıkılan yapılarda oturan kiracılara, mevzuatta öngörülen koşulların sağlanması hâlinde bir defaya mahsus taşınma yardımı yapılabiliyor. Bu haktan yararlanabilmek için başvurunun süresi içinde ve ilgili idareye yapılması gerekiyor.

Teslim Aşamasında Nelere Dikkat Edilmeli?

Yeni konutun tesliminde yapılacak kontrol, sonraki yıllarda karşılaşılabilecek sorunların önüne geçilmesi bakımından belirleyici. Teslim tutanağı imzalanmadan önce dairenin ayrıntılı biçimde incelenmesi öneriliyor.

• Yapı kullanma izin belgesinin (iskân) alınıp alınmadığını sorgulayın.
• Sözleşmede belirtilen metrekare ile teslim edilen alanı karşılaştırın.
• Tesisat, yalıtım ve doğrama işçiliğini kontrol edin; eksikleri tutanağa yazdırın.
• Ortak alanlara ilişkin yönetim planını ve aidat esaslarını inceleyin.
• Yapı denetim raporlarının bir örneğini talep edin.

Tespit edilen eksikliklerin yazılı olarak kayıt altına alınması, ayıplı ifa hükümlerine dayanarak talepte bulunulabilmesi açısından önem taşıyor. Uzmanlar, teslim tutanağına çekince koymadan imza atılmamasını tavsiye ediyor.

Yeni yapıların enerji verimliliği başlığı da giderek öne çıkıyor. Isı yalıtımı, çift cam uygulaması ve verimli ısıtma sistemleri, hane halkının uzun vadeli enerji giderlerini doğrudan etkiliyor. Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği kapsamında düzenlenen enerji kimlik belgesinin, teslim aşamasında hak sahiplerine sunulması gerekiyor. Uzmanlar, bu belgedeki sınıflandırmanın konutun ileride satış veya kiralama değerini de etkileyebileceğini belirtiyor.

Şehir Ölçeğinde Planlama Boyutu

Elazığ'da süren inşaatların tamamlanmasıyla birlikte kentin konut arzında görünür bir artış bekleniyor. Yeni yerleşim alanlarının ulaşım ağına, eğitim ve sağlık tesislerine entegrasyonu, dönüşümün başarısını belirleyecek unsurlar arasında sayılıyor.

Şehircilik uzmanları, dönüşüm projelerinde yoğunluk artışının altyapı kapasitesiyle birlikte planlanması gerektiğine dikkat çekiyor. Aksi hâlde yenilenen yapı stokuna rağmen trafik, otopark ve yeşil alan sorunlarının derinleşebileceği belirtiliyor.

Kamu kurumları tarafından yapılan açıklamalarda, çalışmaların takvime uygun ilerlediği ve etap teslimlerinin planlandığı şekilde sürdürüleceği ifade ediliyor. Hak sahiplerinin resmî duyuruları ilgili kurumların internet siteleri üzerinden takip etmesi öneriliyor.

Sürece ilişkin ayrıntılı bilgi, başvuru adımları ve sık sorulan sorular için kentsel dönüşüm rehberleri sayfasını inceleyebilirsiniz. Kentsel dönüşüm sürecinizi başlatmak için kentsel dönüşüm başvuru formu'nu doldurabilirsiniz.