İstanbul'da Kentsel Dönüşümde Dijital Saha Teknolojileri

İstanbul'da yapı stokunun yenilenmesine yönelik çalışmalar sürerken, şantiye sahalarında uygulanan yöntemler de değişim gösteriyor. İstanbul kentsel dönüşüm gündemi, uzun süredir yalnızca riskli yapı tespiti ve hak sahipliği başlıklarıyla değil, inşaat sahalarında devreye alınan dijital uygulamalarla birlikte değerlendiriliyor.

Sektör temsilcileri, dönüşüm projelerinin ölçeğinin büyümesiyle birlikte planlama, maliyet takibi ve iş güvenliği başlıklarında dijital araçların kullanımının yaygınlaştığını ifade ediyor. Bu araçlar, projelerin teslim süreleri ve saha koordinasyonu açısından belirleyici unsurlar arasında gösteriliyor.

Türkiye genelinde 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında yürütülen kentsel dönüşüm uygulamalarında, sürecin hukuki ve teknik ayağı kadar sahadaki uygulama disiplini de sonucu doğrudan etkilemektedir.

Dönüşüm Projelerinde Değişen Saha Pratikleri

Geçmişte tek parsel ölçeğinde yürütülen yenileme çalışmaları, son yıllarda ada bazında ve büyük ölçekli projelere doğru genişledi. Bu değişim, birden fazla maliki, farklı mülkiyet durumlarını ve daha karmaşık bir ruhsat sürecini aynı takvim içinde yönetmeyi gerektiriyor.

Ölçek büyüdükçe sahada eş zamanlı yürütülen iş kalemlerinin sayısı da artıyor. Yıkım, hafriyat, temel imalatları ve altyapı bağlantıları gibi aşamaların birbiriyle uyumlu ilerlemesi, klasik takip yöntemleriyle izlenmesi güç bir koordinasyon gerektiriyor. Bu noktada dijital planlama araçları, iş programlarının güncel tutulması ve gecikmelerin erken fark edilmesi amacıyla kullanılıyor.

Riskli Yapı Tespitinden Uygulamaya Uzanan Süreç

Dönüşüm süreci, Bakanlıkça lisanslandırılmış kuruluşlar tarafından yapılan riskli yapı tespitiyle başlıyor. Tespitin ardından raporun ilgili idareye iletilmesi, maliklere tebligat yapılması ve itiraz süresinin tamamlanması gerekiyor. Bu aşamaların her biri mevzuatta tanımlanmış sürelere bağlı olarak ilerliyor.

Tebligat sürecinin tamamlanmasının ardından maliklerin bir araya gelerek yapının değerlendirilmesine ilişkin karar alması bekleniyor. Anlaşma sağlanması halinde yıkım ve yeniden inşa aşamasına geçiliyor. Sürecin bu bölümünde kayıtların düzenli tutulması, sonraki aşamalarda ortaya çıkabilecek uyuşmazlıkların önüne geçilmesi bakımından önem taşıyor.

Dijital Modelleme ve Proje Koordinasyonu

Yapı bilgi modellemesi olarak bilinen yaklaşım, mimari, statik ve mekanik projelerin ortak bir dijital ortamda çakıştırılmasına imkan tanıyor. Bu yöntemle projeler arasındaki uyumsuzlukların imalata başlanmadan önce tespit edilmesi hedefleniyor.

Uygulamada öne çıkan başlıklar arasında şunlar bulunuyor:

• Proje disiplinleri arasındaki çakışmaların imalat öncesinde belirlenmesi
• Metraj ve maliyet hesaplarının güncel proje verisi üzerinden çıkarılması
• İş programı ile saha ilerlemesinin karşılaştırılabilmesi
• Malzeme ve ekipman planlamasının önceden yapılabilmesi

Bu başlıkların tamamı, projenin teknik kalitesi kadar sürecin öngörülebilirliğine de katkı sağlıyor. Özellikle çok malikli yapılarda, sürenin önceden tahmin edilebilir olması taraflar arasındaki uzlaşmayı kolaylaştıran bir unsur olarak değerlendiriliyor.

İş Güvenliği ve Saha Denetiminde Yeni Araçlar

Şantiyelerde iş sağlığı ve güvenliği uygulamaları, mevzuat gereği düzenli denetime tabi tutuluyor. Son dönemde saha denetim kayıtlarının dijital ortamda tutulması, tespit edilen eksikliklerin takibini kolaylaştıran bir uygulama olarak öne çıkıyor.

Yüksek katlı imalatların yoğun olduğu dönüşüm sahalarında, hafriyat sınırlarının ve iksa sistemlerinin izlenmesi ayrı bir başlık oluşturuyor. Komşu parsellerdeki mevcut yapıların etkilenmemesi için yapılan ölçümlerin düzenli kaydı, hem teknik hem de hukuki açıdan gerekli görülüyor. Bu kayıtlar, olası bir uyuşmazlık durumunda başvurulan temel belgeler arasında yer alıyor.

Hak Sahipleri Açısından Şeffaflık ve Bilgilendirme

Dönüşüm sürecinin en çok soru alınan başlıklarından biri, maliklerin sürecin hangi aşamasında olduğunu takip edebilmesi. Kira yardımı başvuruları, sözleşme aşamaları ve ruhsat süreçleri hakkında düzenli bilgilendirme yapılması, sürecin sağlıklı ilerlemesi bakımından önem taşıyor.

Bazı projelerde hak sahiplerinin ilerlemeyi çevrim içi olarak izleyebildiği bilgilendirme kanalları kullanılıyor. Bu uygulamalar, sözleşme kapsamında taahhüt edilen takvimin takibini kolaylaştırıyor. Kira yardımına ilişkin başvuruların ise ilgili idareye mevzuatta belirtilen belgelerle birlikte yapılması gerekiyor.

Uzmanlar, teknolojik araçların süreci hızlandıran bir unsur olduğunu, ancak hukuki aşamaların ve malik iradesinin belirleyici olmaya devam ettiğini vurguluyor. Bu nedenle sözleşme metinlerinin, pay dağılımının ve teslim koşullarının yazılı olarak netleştirilmesi tavsiye ediliyor.

Maliyet, Takvim ve Finansman Başlıkları

Dönüşüm projelerinde maliyet ve takvim planlaması, hak sahiplerinin karar sürecini doğrudan etkileyen başlıklar arasında yer alıyor. Yıkım tarihinden teslim tarihine kadar geçen süre boyunca maliklerin barınma ihtiyacının nasıl karşılanacağı, sözleşme görüşmelerinde en çok üzerinde durulan konular arasında bulunuyor.

Mevzuat kapsamında, riskli yapı tespiti kesinleşen binaların maliklerine ve belirli koşulları sağlayan kiracılara yönelik kira yardımı uygulaması bulunuyor. Başvuruların ilgili idareye, istenen belgelerle ve mevzuatta öngörülen süre içinde yapılması gerekiyor. Başvuru koşulları ve ödeme esasları yürürlükteki düzenlemelere göre belirleniyor.

Dijital takip araçlarının saha ilerlemesini ölçülebilir kılması, sözleşmede taahhüt edilen takvimle gerçekleşen imalat arasındaki farkın erken görülmesine imkan tanıyor. Bu durum, gecikme halinde uygulanacak hükümlerin değerlendirilmesi bakımından taraflara veri sağlıyor.

Yeniden inşa aşamasında yapı ruhsatının alınması, projelerin ilgili idare tarafından onaylanmasının ardından gerçekleşiyor. Yapı denetim kuruluşları, imalatların onaylı projeye ve yürürlükteki yönetmeliklere uygunluğunu aşama aşama kontrol ediyor.

Deprem yönetmeliğinde yapılan güncellemeler sonrasında, taşıyıcı sistem hesapları ve malzeme koşullarına ilişkin kriterler yeniden tanımlanmış durumda. Bu nedenle yeni üretilen yapıların, yürürlükteki yönetmelik hükümlerine göre projelendirilmesi ve denetlenmesi gerekiyor. Sürecin bu ayağı, dönüşümün temel gerekçesi olan yapı güvenliği hedefiyle doğrudan ilişkilendiriliyor.

İstanbul ölçeğinde yürütülen çalışmaların önümüzdeki dönemde de yapı stokunun yenilenmesi üzerine yoğunlaşması bekleniyor. Saha uygulamalarındaki dijitalleşme eğiliminin, projelerin planlanan takvim içinde tamamlanmasına katkı sunması hedefleniyor. Kentsel dönüşüm sürecinizi başlatmak için kentsel dönüşüm başvuru formu'nu doldurabilirsiniz.