Kentsel Dönüşüm Çıkmazı: İstanbul'da Müteahhit Anlaşmazlığı 14 Saatlik Eyleme Dönüştü

İstanbul'un semtlerinden birinde yaşanan olay, kentsel dönüşüm projelerinin karmaşık ve zorlu süreçlerini bir kez daha gözler önüne serdi. İstanbul'da bir apartman dairesi sahibi, binasının kentsel dönüşüme girmesi talebiyle başlattığı oturma eylemini tam 14 saat sürdürerek kamuoyunun dikkatini çekti. Malikler arasındaki müteahhit seçimi anlaşmazlığının kilitlendiği bu durum, dönüşümün sadece teknik değil, aynı zamanda derin insani ve sosyal boyutları olduğunu kanıtladı. Bu eylem, Türkiye genelindeki binlerce kentsel dönüşüm bekleyen yapıdaki maliklerin ortak sorunlarını ve çözüm arayışlarını simgeleyen önemli bir örnek teşkil etti.

Eylemin Detayları

Olay, İstanbul'un yoğun mahallelerinden birinde, yenilenmeyi bekleyen bir apartmanın önünde yaşandı. Daire sahibi, diğer sakinlerle müteahhit seçimi konusunda uzlaşamayınca sessiz bir protesto başlattı. Sabahın erken saatlerinden gece geç saatlere kadar süren oturma eylemi, bölge sakinlerinin dikkatini çekti. Eylemci malik, "Binamız depreme dayanıksız. Kentsel dönüşüm istiyoruz, ancak müteahhit konusunda diğer maliklerle anlaşamıyoruz. Bir an önce çözüm bulunmasını talep ediyoruz. Can güvenliğimiz her şeyden önemli," diyerek durumun aciliyetine vurgu yaptı. Bu eylem, bireysel bir hak arayışının ötesinde, kolektif bir sorunun dramatik dışavurumu oldu.

Kentsel Dönüşümün Zorlu Süreci

Türkiye'nin deprem kuşağında yer alması, büyük şehirlerdeki eski ve riskli yapı stoğunun yenilenmesini elzem kılmaktadır. Ancak, 'yerinde dönüşüm' ilkesiyle yürütülen kentsel dönüşüm projeleri, sıklıkla bürokratik engeller, finansal zorluklar ve en önemlisi malikler arasındaki uzlaşmazlıklar nedeniyle sekteye uğramaktadır. Bir binanın dönüşüme girebilmesi için maliklerin belirli bir oranda (genellikle 2/3) mutabakata varması gerekmektedir. Bu mutabakat süreci, farklı beklentileri, maddi durumları ve güven algıları olan malikleri tek bir paydada buluşturmak açısından büyük zorluklar içerir. Müteahhit seçimi, bu uzlaşma sürecinin en kritik ve çatışma yaratan aşamalarından biridir.

Müteahhit Seçimi ve Anlaşmazlıklar

Müteahhit seçimi, kentsel dönüşüm projelerinde malikler için hayati önem taşır. Bu seçim, projenin finansal boyutu, inşaat kalitesi, teslim süresi ve maliklerin elde edeceği yeni dairelerin değeri üzerinde doğrudan etkilidir. Bazı malikler, en yüksek metrekare teklifini sunan firmaları tercih ederken, diğerleri firmanın güvenilirliğini, geçmiş projelerini ve finansal gücünü ön planda tutabilir. Yıkım ve yeniden yapım sürecinde geçici konut veya kira yardımı gibi unsurlar da müteahhit tekliflerinin değerlendirilmesinde rol oynar. Bu farklı öncelikler ve beklentiler, malikler arasında uzlaşmayı zorlaştıran temel faktörlerdendir. Güven eksikliği veya manipülasyon iddiaları da süreci içinden çıkılmaz hale getirebilir.

Yasal Çerçeve ve Çözüm Yolları

Türkiye'deki kentsel dönüşüm mevzuatı, malikler arasında uzlaşma sağlanamaması durumunda çözüm yolları öngörür. 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun, maliklerin 2/3 çoğunluğu ile karar alınabilmesine olanak tanır. Bu çoğunluğa ulaşılamaması durumunda ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı veya yetkili belediyeler devreye girebilir. Ancak idari kararlar yeni anlaşmazlıklara ve yargı süreçlerine yol açabilir. Arabuluculuk müessesesi, bu tür anlaşmazlıklarda tarafları bir araya getirerek uzlaşma zemini oluşturmada önemli bir potansiyele sahiptir. Bakanlık ve belediyeler, uzlaşma toplantıları ve bilgilendirme seminerleri düzenleyerek maliklerin doğru bilgiye ulaşmasını teşvik etmektedir.

Maliklerin Endişeleri ve Beklentileri

Oturma eylemi yapan daire sahibinin durumu, aslında binlerce malikin ortak endişelerini yansıtır. Malikler, evlerinin yeniden inşası sürecinde mağdur olmak istememektedir. Temel beklentiler arasında, yeni dairelerinin değerinin artması, güvenli ve modern bir yapıda oturma hakkı, kira kaybı yaşamadan geçici barınma imkanı ve projenin belirlenen sürede tamamlanması yer almaktadır. Müteahhit firmaların taahhütlerini yerine getirme konusundaki geçmiş performansları, karar verme süreçlerinde belirleyici bir faktördür. Özellikle yaşlı malikler için taşınma ve yeni bir çevreye uyum sağlama gibi psikolojik ve sosyal faktörler de direnç veya farklı tercihlerde bulunma nedenleri arasında sayılabilir. Bu karmaşık beklentiler ağı, anlaşmazlıkları daha da derinleştirmektedir.

İstanbul'da yaşanan bu 14 saatlik oturma eylemi, kentsel dönüşümün teknik ve finansal boyutlarının yanı sıra, sosyal ve insani boyutlarının da ne denli önemli olduğunu bir kez daha ortaya koymuştur. Malikler arasındaki güven sorunu, farklı beklentiler ve iletişim eksiklikleri, hayati öneme sahip dönüşüm projelerini çıkmaza sürükleyebilir. Devletin ve yerel yönetimlerin uzlaşmayı teşvik edici mekanizmalar oluşturması, şeffaf bilgilendirme yapması ve arabuluculuk gibi yöntemleri etkin kullanması, bu tür anlaşmazlıkların çözümünde anahtar rol oynayacaktır. Ancak nihayetinde, dönüşüm sürecinin sağlıklı ilerleyebilmesi için maliklerin de ortak menfaatleri doğrultusunda uzlaşmaya açık bir tavır sergilemeleri elzemdir. Bu eylem, Türkiye'nin kentsel dönüşüm vizyonu için önemli bir ders niteliği taşımaktadır. Kentsel dönüşüm sürecinizi başlatmak için kentsel dönüşüm başvuru formu'nu doldurabilirsiniz.