Üsküdar'da Kentsel Dönüşüm: "Tavuklu Doktor"un Doğancılar'daki Evi Yıkılıyor

Üsküdar'ın Doğancılar mevkiinde bulunan ve semt sakinlerinin belleğinde özel bir yere sahip olan bir ev, kentsel dönüşüm çalışmaları kapsamında yıkım aşamasına girdi. Halk arasında "Tavuklu Doktor" lakabıyla tanınan çocuk doktoru Dr. Sıtkı Murat Özferendeci'ye ait olan yapının boşaltılması ve yıkıma hazırlık çalışmalarının tamamlanmasının ardından sahadaki işlemler başladı. Yıkım sürecinin havadan görüntülendiği belirtilirken, gelişme mahallede uzun yıllardır yaşayan vatandaşlar arasında geçmişe dair anıların yeniden gündeme gelmesine yol açtı.

Doğancılar'daki Evde Yıkım Süreci Başladı

Aktarılan bilgilere göre ev, bölgedeki yapısal düzenlemelere ilişkin alınan kararlar doğrultusunda dönüşüm sürecine dahil edildi. Öncelikle yapının boşaltılması sağlandı, ardından yıkım öncesi hazırlık çalışmaları yürütüldü. Çalışmaların, bölgeyi düzenleyen proje kapsamında planlanan adımlar çerçevesinde ilerlediği ifade ediliyor.

Doğancılar, Üsküdar'ın tarihi dokusunu ve eski mahalle kültürünü bugüne taşıyan semtlerinden biri olarak biliniyor. Dar sokakları, eski ahşap ve kagir yapıları ile komşuluk ilişkilerinin güçlü olduğu bir yerleşim alanı olarak tanınan bölgede her yapının yenilenmesi, yalnızca fiziki bir değişim olarak değil, aynı zamanda semtin sosyal hafızasına ilişkin bir gelişme olarak da değerlendiriliyor.

"Tavuklu Doktor" Lakabının Hikâyesi

Dr. Sıtkı Murat Özferendeci, uzun yıllar boyunca Üsküdar'da çocuk doktoru olarak görev yaptı ve yardımseverliğiyle tanındı. Semt sakinlerinin anlatımlarına göre doktor, maddi durumu yetersiz ailelerden muayene ücreti almaz, zaman zaman ilaç masraflarını karşılayabilmeleri için ailelere para bırakırdı.

Doktorun lakabı da bu yardımseverliğin bir sonucu olarak ortaya çıktı. Hasta çocukların daha hızlı iyileşmesi amacıyla zaman zaman ailelerin evlerine tavuk götürdüğü anlatılan Özferendeci, bu davranışı nedeniyle çevresinde "Tavuklu Doktor" olarak anılmaya başlandı. Söz konusu lakap, komşuları ve eski hastaları arasında bugün de sevgiyle hatırlanıyor.

Sağlık hizmetlerine erişimin bugünkü kadar kolay olmadığı dönemlerde mahalle doktorlarının üstlendiği rol, pek çok semtte olduğu gibi Üsküdar'da da toplumsal dayanışmanın önemli bir parçası olarak görülüyordu. Özferendeci'nin mesleğini bir sorumluluk olarak gördüğüne dair anlatılar, adının kuşaktan kuşağa aktarılmasında belirleyici oldu.

Üsküdar'ın Toplumsal Hafızasındaki Yeri

Dr. Özferendeci, 8 Eylül 1970 tarihinde hayatını kaybetmiş ve Karacaahmet Mezarlığı'na defnedilmişti. Vefatının üzerinden yarım asrı aşkın bir süre geçmesine rağmen adı, özellikle Üsküdar'ın yaşlı kuşakları arasında anılmaya devam ediyor.

Evin yıkımına başlanması, mahallede yaşayanlar arasında nostaljik hatıraları yeniden canlandırdı. Komşular ve doktorun tedavi ettiği eski hastalar, onun yardımlarını ve küçük jestlerini anarak semtin değişen dokusuna ilişkin duygularını paylaştı. Semt sakinleri, evin yerini yeni bir yapıya bırakacak olmasına karşın doktorun hikâyesinin mahallenin ortak belleğinde yaşamaya devam edeceğini dile getirdi.

Dönüşüm ve Kent Belleği Dengesi

Doğancılar'daki gelişme, İstanbul kentsel dönüşüm sürecinde sıkça gündeme gelen bir konuyu yeniden hatırlatıyor. Yapı güvenliğinin artırılması hedefiyle sürdürülen yenileme çalışmaları, aynı zamanda kentlerin hafızasını taşıyan yapıların da değişmesi anlamına geliyor. Deprem riski yüksek bir kentte eski yapı stokunun yenilenmesi kamu kurumları tarafından öncelikli hedefler arasında gösterilirken, semt sakinleri de bu süreçte mahallelerinin kimliğine dair hatıraların yaşatılmasına önem veriyor.

Bu tür yapılara ilişkin hikâyelerin fotoğraflar, sözlü tarih çalışmaları ve yerel arşivler aracılığıyla kayıt altına alınması, kent belleğinin korunmasında başvurulan yöntemler arasında yer alıyor. Yerel yönetimlerin ve sivil toplum kuruluşlarının zaman zaman düzenlediği hatıra derleme çalışmaları da dönüşen mahallelerin geçmişinin gelecek kuşaklara aktarılmasına katkı sunuyor.

Hak Sahipleri İçin Temel Adımlar

Riskli yapıların dönüşümü, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun çerçevesinde yürütülüyor. Süreç genellikle yapının lisanslı kuruluşlarca riskli yapı tespitinin yapılmasıyla başlıyor. Tespitin tapu kayıtlarına işlenmesinin ardından hak sahiplerine bildirim yapılıyor ve malikler, mevzuatta belirlenen süre içinde itiraz hakkını kullanabiliyor.

• Riskli yapı tespiti: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından lisanslandırılmış kurum ve kuruluşlara başvurularak yaptırılıyor.
• Karar alma: Riskli yapılarda uygulamaya ilişkin kararlar, paydaşların hisseleri oranında salt çoğunlukla alınabiliyor.
• Destekler: Hak sahipleri, mevzuatta öngörülen kira yardımı, kredi desteği ve harç muafiyetleri gibi imkânlardan koşulları sağlamaları halinde yararlanabiliyor.

Maliklerin süreç boyunca tapu, yapı ruhsatı ve sözleşme belgelerini eksiksiz şekilde muhafaza etmesi, ilgili belediye ve bakanlık birimlerinden güncel bilgi alması, müteahhit firmalarla yapılacak sözleşmelerde teslim süresi ve paylaşım oranı gibi hususları açıkça belirlemesi önem taşıyor.

Riskli yapı tespitinin ardından tahliye ve yıkım için maliklere süre verilmesi, bu süre içinde yıkımın gerçekleştirilmemesi halinde ise idare tarafından işlem yapılması mevzuatta öngörülen adımlar arasında yer alıyor. Yıkımın tamamlanmasından sonra yeni yapının projelendirilmesi, ruhsat alınması ve inşaat süreci başlıyor. Bu aşamada maliklerin bağımsız bölümlerin paylaşımına ilişkin anlaşmayı yazılı olarak kayıt altına alması ve inşaatın ilerleyişini düzenli olarak takip etmesi, ileride doğabilecek uyuşmazlıkların önlenmesi açısından önem taşıyor. Dönüşüm sürecine giren yapılarda yaşayan kiracıların da haklarına ilişkin bilgiyi ilgili kurumlardan edinmesi tavsiye ediliyor.

Üsküdar'daki bu yıkım, bir yapının yenilenmesinin ötesinde, bir semtin yardımlaşma kültürünü simgeleyen bir hikâyenin de yeniden hatırlanmasına vesile oldu. Bölgedeki dönüşüm çalışmalarının planlanan adımlar çerçevesinde sürmesi beklenirken, Dr. Sıtkı Murat Özferendeci'nin adı Doğancılar sakinlerinin anlatılarında yaşamaya devam ediyor. Kentsel dönüşüm sürecinizi başlatmak için kentsel dönüşüm başvuru formu'nu doldurabilirsiniz.